Oorbellen voor gevoelige oren: zit er nikkel in?

Chirurgisch staal oorbellen en nikkel: 316L bevat 10 tot 12 procent

Chirurgisch staal klinkt als iets uit een ziekenhuis. Het is geen vaste legering: de Association of Professional Piercers (APP) noemt het een verzamelnaam voor verschillende staalsoorten. Een bekende soort is 316L, veel gebruikt in sieraden, en daar zit 10 tot 12 procent nikkel in. Mag dat dan? Ja, zolang er weinig vrijkomt. De EU-regel kijkt niet naar hoeveel nikkel erin zit, maar naar hoeveel er vrijkomt als het tegen je huid zit.

Wat	Maximaal vrijkomend nikkel (EU)
Staafje dat door je oor gaat	0,2 µg per cm² per week
Rest van de oorbel die langdurig tegen je huid zit	0,5 µg per cm² per week
Delen met een laagje die tegen je huid zitten (niet het staafje)	0,5 µg per cm² per week, minstens twee jaar normaal gebruik

Voor het staafje blijft de grens 0,2, ook als er een laagje op zit. Dat staat in bijlage XVII van de Europese REACH-verordening, punt 27. Een oorbel die meer nikkel afgeeft, mag in de EU niet verkocht worden. Hoeveel jouw oorbel afgeeft, zie je alleen niet aan het label. Daarom vraagt de tool hierboven bij staal altijd naar de test.

Welk materiaal bevat nikkel?

Materiaal	Nikkel in de samenstelling	Nieuw gaatje (APP)
Titanium volgens ASTM F-136 (Ti-6Al-4V-ELI)	Nee: titanium, ongeveer 6% aluminium, 4% vanadium	Staat in de lijst
Titanium volgens ASTM F-1295 (Ti-6Al-7Nb)	Nee: titanium, 6% aluminium, 7% niobium	Staat in de lijst
Titanium volgens ISO 5832-3	Nee: titanium, 6% aluminium, 4% vanadium	Staat in de lijst
Titanium Ti-6Al-4V zonder ELI (grade 5)	Nee: titanium, ongeveer 6% aluminium, 4% vanadium	Alleen de ELI-versie volgens F-136 of ISO 5832-3
Titanium "G23" zonder norm	Nee, als het echt grade 23 is	Alleen met de norm (F-136) of documentatie
Puur titanium volgens ASTM F-67	Nee	Staat in de lijst
Niobium	Nee, als het puur is	Staat in de lijst
Platina	Vraag de legering	Staat in de lijst
Goud 14 tot 18 karaat, geel of rosé	Bijmetaal meestal zilver en koper	Alleen nikkel- en cadmiumvrij
Witgoud	Kan: meestal nikkel, zilver, platina of palladium	Alleen nikkel- en cadmiumvrij, vanaf 14 karaat
Staal volgens ASTM F-138	Ja, 14% (met 18% chroom en 2,5% molybdeen)	Staat in de lijst
316L staal	Ja, 10 tot 12%	Alleen staal volgens ASTM F-138, ISO 5832-1 of de EU-nikkelregel
925 zilver	Bijmetaal meestal koper	Niet in de lijst
Nieuwzilver (nickel silver, alpaca)	Ja, meestal 20%	Niet in de lijst
Verguld, gold filled, vermeil	Hangt af van wat eronder zit	Niet in de lijst

Let op witgoud. Het klinkt als de veilige keuze, maar het wit komt van een ander metaal, en dat kan nikkel zijn. Nieuwzilver is nog verraderlijker: er zit geen zilver in, wel koper, nikkel en zink. En zelfs het implantaatstaal uit de APP-lijst (ASTM F-138) bevat 14 procent nikkel. Op de lijst staan betekent dus niet nikkelvrij.

Nikkelvrije oorbellen: een woord, geen test

"Nikkelvrij", "hypoallergeen" en "huidvriendelijk" zie je op veel productpagina's. Het zijn woorden van de verkoper. Ze zeggen niet welk metaal het is en ook niet of er getest is. De EU schrijft voor dat de nikkelafgifte getest wordt met de normen van het Europese normalisatie-instituut CEN. Vraag dus gewoon: van welk metaal is het staafje, en is de nikkelafgifte getest? Een winkel die het weet, kan dat in één zin beantwoorden.

Een nieuw gaatje vraagt strengere regels

Voor een gaatje dat net geprikt of geschoten is, heeft de APP een eigen lijst. Daarin staan implantaattitanium (ASTM F-136, F-1295, ISO 5832-3) en puur titanium (ASTM F-67), niobium, platina, staal volgens ASTM F-138 of ISO 5832-1, en goud van 14 karaat of meer dat nikkel- en cadmiumvrij is. Goud boven 18 karaat noemt de APP te zacht. Verguld, gold filled en vermeil horen er niet bij, omdat het laagje kan slijten of afbrokkelen. Die lijst gaat alleen over nieuwe gaatjes. Is je oor al genezen, dan geldt de EU-regel hierboven.

Krijg je eczeem van oorbellen?

Jeuk, rode plekjes of schilfers rond het gaatje kunnen contacteczeem zijn. Thuisarts.nl noemt nikkel in sieraden als bekende oorzaak. Het advies daar: draag die sieraden niet meer, en smeer de plek twee keer per dag met een basiszalf. Je huisarts kan er een medicijnzalf bij geven. Deze pagina helpt je kiezen wat je daarna koopt, niet met wat je huid heeft.

Staat er een getal of "18K" op de verpakking, dan zie je met de tool voor stempels op sieraden wat dat betekent. Oorbellen schoonmaken zonder het laagje te beschadigen lees je bij sieraden schoonmaken. Meer rekenhulp voor wie sieraden online kopen wil, staat op de homepage.