Sieraden schoonmaken: per materiaal wat wel en niet mag

Waarom wordt zilver zwart?

Het zwarte laagje op zilver is zilversulfide. Het ontstaat doordat zilver reageert met zwavelverbindingen in de lucht, zoals waterstofsulfide. Het is dus geen vuil dat eraf spoelt, maar een dun laagje van het zilver zelf. Daarom haalt elke poetsbeurt of chemisch bad ook een beetje zilver weg, schrijft het Canadian Conservation Institute, het conserveringsinstituut van de Canadese overheid. Zij raden musea aan om zilver niet vaker te poetsen dan nodig en het liever goed op te bergen.

Zilver schoonmaken: drie manieren naast elkaar

Methode	Hoe het werkt	Let op
Zilverpoetsdoek of poetsmiddel	Schuurt de aanslag er mechanisch af	Laat fijne krasjes achter; poetsmiddel beschadigt een vergulde laag
Zilverdompelbad	Zuur lost de aanslag op	Rubberen handschoenen en frisse lucht; nooit bij holle delen, lijm of roestvrij staal
Aluminiumfolie met warme soda	Elektrochemisch: de aanslag wordt weer zilver	Alleen bij massief zilver zonder holle delen; oppervlak wordt eerst mat; goed naspoelen

Bij de foliemethode gebruikt het CCI soda, ook wel natriumcarbonaat of kristalsoda. Veel tips online noemen baking soda (zuiveringszout), maar dat is een ander middel. Leg het sieraad op een stukje aluminiumfolie in een bakje, giet er een warme soda-oplossing over en zorg dat het zilver de folie raakt. De aanslag verdwijnt langzaam. Spoel daarna goed na met schoon water. Het zilver ziet er dan eerst mat uit; met een zilverpoetsdoek krijg je de glans terug. Volgens het CCI kan zilver na deze methode wel sneller weer aanslaan dan na poetsen.

Verguld, gold plated of verzilverd: alleen warm sop

Bij een sieraad met een laagje zit het mooie deel aan de buitenkant, en dat laagje is dun. Het CCI waarschuwt dat bij verzilverde voorwerpen elke methode om aanslag te verwijderen veel schade kan doen, en dat poetsmiddel een vergulde laag beschadigt. Was zo'n sieraad dus alleen in warm water met een druppel mild afwasmiddel en droog het met een zacht doekje. Wat er op een stempel of in een productnaam als "gold plated" of "PVD" staat, lees je bij de stempels op sieraden.

Parels, opaal en behandelde stenen: niet in de ultrasoon reiniger

Een ultrasoon reiniger klinkt handig, maar het Gemological Institute of America (GIA) noemt een hele lijst die er niet in hoort: parels, koraal en amber, stenen met barstjes die met olie of hars gevuld zijn, gecoate stenen en warmtegevoelige stenen zoals opaal, turkoois, tanzaniet, maansteen en topaas. De trillingen kunnen ook steentjes losschudden. Parels en opaal kunnen door hitte barsten of verkleuren.

GIA adviseert voor de meeste gekleurde stenen warm water, mild afwasmiddel en een zacht borsteltje. Parels maak je schoon met een nieuw make-upkwastje en warm sop, en een parelketting laat je plat op een handdoek drogen. Spoel sieraden in een glas water in plaats van onder de kraan boven de gootsteen, dan spoel je geen losgeraakt steentje weg.

Zo blijft zilver langer mooi

• Bewaar zilver in een afgesloten plastic zakje, eventueel met een anti-aanslagdoekje erin. Volgens het CCI slaat zilver zo minder snel aan.
• Pak zilver bij voorkeur niet met vette vingers vast: zout en vet van je huid kunnen vlekken geven.
• Doe sieraden af voor je gaat zwemmen in een chloorbad of schoonmaakt met bleek. Chloor kan goudlegeringen aantasten.

Twijfel je of je sieraad van massief zilver is of alleen een laagje heeft, kijk dan eerst naar de stempel. Meer hulp voor wie sieraden online kopen wil, zoals de tool om je ringmaat te meten, staat op de homepage.